قطعات ترمز دستی

قطعات ترمز دستی

ترمز دستی (Parking Brake / Handbrake)، که گاهی به آن ترمز پارک نیز گفته می‌شود، سیستمی است که برای ثابت نگه داشتن خودرو در حالت توقف (به خصوص در شیب‌ها) یا به عنوان یک سیستم ترمز پشتیبان اضطراری عمل می‌کند. مکانیزم این سیستم با ترمزهای اصلی خودرو (که با فشار پدال عمل می‌کنند) متفاوت است.

۱. انواع مکانیزم ترمز دستی

ترمز دستی خودروها عمدتاً به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• ترمز دستی مکانیکی (Cable-Operated Parking Brake):
• نحوه عملکرد: رایج‌ترین نوع. در این سیستم، با کشیدن اهرم دستی (یا فشردن پدال ترمز دستی در برخی خودروها)، یک یا چند کابل فولادی کشیده می‌شوند. این کابل‌ها به مکانیزم ترمز در چرخ‌های عقب (که معمولاً از نوع کاسه ترمز است) متصل هستند و با درگیر کردن کفشک‌ها، باعث توقف خودرو می‌شوند. در برخی خودروهای مجهز به ترمز دیسکی در عقب، ممکن است یک مکانیزم کاسه‌ای کوچک جداگانه درون دیسک چرخ عقب برای ترمز دستی وجود داشته باشد.
• اجزا: اهرم ترمز دستی، کابل‌های ترمز دستی (راست و چپ)، مکانیزم تنظیم کننده کشش کابل، و مکانیزم درگیر کننده لنت در چرخ‌های عقب (کفشک ترمز یا مکانیزم داخلی دیسک).
• ترمز دستی الکترونیکی (Electronic Parking Brake - EPB):
• نحوه عملکرد: در خودروهای مدرن‌تر، به جای کابل، از یک سیستم الکترونیکی استفاده می‌شود. با فشردن یک دکمه، یک واحد کنترل الکترونیکی (ECU) سیگنالی به موتورهای الکتریکی کوچک ارسال می‌کند. این موتورها معمولاً در کالیپرهای ترمز عقب قرار دارند و با درگیر کردن لنت‌ها، خودرو را پارک می‌کنند.
• اجزا: دکمه فعال‌سازی EPB، واحد کنترل الکترونیکی (ECU)، موتورهای الکتریکی کوچک روی کالیپرها، و در برخی سیستم‌ها، مکانیزم کابلی پشتیبان.

۲. اجزای اصلی ترمز دستی

بسته به نوع مکانیزم، اجزای ترمز دستی متفاوت خواهند بود:

• اهرم دستی / دکمه ترمز دستی: بخش کنترلی که راننده با آن ترمز را فعال یا غیرفعال می‌کند.
• کابل‌های ترمز دستی: (در سیستم مکانیکی) کابل‌های فولادی ضخیمی که نیروی کشش را از اهرم به مکانیزم چرخ‌ها منتقل می‌کنند. این کابل‌ها ممکن است به مرور زمان کش بیایند، زنگ بزنند یا پاره شوند.
• مکانیزم تنظیم کننده (Cable Adjuster): در مسیر کابل‌ها، معمولاً یک پیچ یا مکانیزم تنظیم وجود دارد که اجازه می‌دهد میزان سفتی کابل‌ها را تنظیم کرد.
• مکانیزم درگیر کننده لنت در چرخ عقب:
• در سیستم کاسه‌ای: کفشک‌های ترمز دستی که با نیروی کابل به دیواره داخلی کاسه فشار داده می‌شوند.
• در سیستم دیسکی (با ترمز دستی مجزا): یک مکانیزم کوچک بادامکی یا فنری درون کالیپر که با نیروی کابل، لنت ترمز را به دیسک فشار می‌دهد.
• در سیستم EPB: موتورهای الکتریکی که مستقیماً به مکانیزم کالیپر متصل هستند و لنت‌ها را فشار می‌دهند.
• ترمز پارک الکترونیکی (EPB) ECU: واحد پردازشگر مرکزی در سیستم ترمز دستی الکترونیکی.

۳. علائم خرابی ترمز دستی

• عدم درگیر شدن کامل ترمز دستی: خودرو در شیب ثابت نمی‌ماند. (نیاز به تنظیم کابل یا تعویض کابل/مکانیزم)
• درگیر شدن دائم و عدم خلاص شدن کامل ترمز دستی: صدای سایش دائمی از چرخ‌های عقب، داغ شدن چرخ‌ها، بوی سوختگی. (نیاز به تنظیم یا تعمیر مکانیزم)
• سفت شدن بیش از حد اهرم یا دکمه: ممکن است به دلیل خرابی یا خشکی کابل‌ها و مکانیزم‌ها باشد.
• روشن شدن چراغ هشدار ترمز دستی (که معمولاً با چراغ روغن ترمز یکی است): نشانه درگیر بودن ترمز دستی یا وجود مشکل در سیستم آن.
• کاهش قدرت ترمز دستی (در ترمز اضطراری):